اریک سولهیم به یاد میآورد که بیش از یک دهه پیش، او آنقدر نگران مه دود در پکن بود که حتی نمیتوانست در فضای باز بدود. امروز، مدیر اجرایی سابق برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، هر زمان که به شهر برمیگردد، زمانی را برای دویدن صبحگاهی اختصاص میدهد.
امسال، سولهایم در یک پیادهروی کوتاه اشاره کرد که بیشتر وسایل نقلیه در جادهها، خودروهای «بیصدا، بدون آلودگی و مقرونبهصرفه» با انرژی نو هستند؛ تحولی مشهود که نشاندهندهی تغییر عمیقی در فلسفهی رشد سبز چین است – فلسفهای که ریشه در مفهومی دارد که توسط رئیسجمهور شی جینپینگ بیان شده است: «آبهای زلال و کوههای سرسبز، داراییهای ارزشمندی هستند.»
مفهوم «دو کوه» که به معنای واقعی کلمه به معنای کوههای سبز و آبهای زلال است، به اندازه کوههای طلا و نقره ارزشمند است و به یک اصل راهنما برای تلاشهای زیستمحیطی چین و منبع الهام برای توسعه پایدار در سراسر جهان تبدیل شده است.
همانطور که رئیس جمهور شی گفته است، «هماهنگی بین انسان و طبیعت از ویژگیهای بارز مدرنیزاسیون چین است. چین بازیگری ثابت قدم و مشارکتکنندهای اصلی در ارتقای توسعه سبز جهانی است.»
فلسفهای که تغییر واقعی را هدایت میکند
مفهوم «دو کوه» که اولین بار در سال ۲۰۰۵ در جریان بازدید شی جین پینگ از روستای یوچون در استان ژجیانگ در شرق چین مطرح شد، از یک شعار محلی به سنگ بنای استراتژی ملی چین تبدیل شده است.
امروزه، چین در زمینه استقرار انرژیهای تجدیدپذیر در جهان پیشرو است. این کشور تا پایان سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۱.۸۸۹ میلیارد کیلووات ظرفیت کل تجدیدپذیر نصب کرده بود، از جمله تقریباً ۸۸۷ میلیون کیلووات انرژی خورشیدی، ۵۲۱ میلیون کیلووات انرژی بادی و ۴۳۶ میلیون کیلووات انرژی آبی که ۵۶ درصد از کل ظرفیت برق کشور را تشکیل میدهد و حدود ۳۵ درصد از تولید برق آن را تأمین میکند.
مفهوم «دو کوه» فراتر از چین مورد توجه قرار گرفته است. یک نظرسنجی جهانی که توسط CGTN منتشر شد و شامل ۲۴۵۱۵ پاسخدهنده از ۴۸ کشور بود، نشان داد که ۸۱.۶ درصد از پاسخدهندگان جهانی معتقدند که این مفهوم، مدل سنتی رشد «اول آلوده کردن و بعد تمیز کردن» را شکسته است.
کلیفورد کاب، اقتصاددان برجسته زیستمحیطی در ایالات متحده، مسیر زیستمحیطی چین را از نزدیک دنبال کرده است. او معتقد است که این ایده، مدل جدیدی از توسعه را ارائه میدهد.
کاب گفت: «در طول ۲۰ سال گذشته، چین ثابت کرده است که میتوان ضمن تولید ارزش اقتصادی، از طبیعت محافظت کرد. این یک دیدگاه برد-برد است که جهان میتواند از آن درس بگیرد.»
ترویج همکاری بینالمللی برای آیندهای سبزتر
چشمانداز توسعه سبز چین به تقویت همکاریهای جهانی کمک میکند. نمونه بارز آن را میتوان در استپهای وسیع منطقه آکمولا در شمال قزاقستان یافت، جایی که انرژیهای تجدیدپذیر در حال متحول کردن اقتصاد محلی هستند.
مهندس خاسابای کینلوسان بخشی از این تغییر است. او هر روز بیش از ۴۰ توربین بادی را که بخشی از پروژه بزرگ همکاری کمربند و جاده بین چین و قزاقستان هستند، نگهداری میکند. این توربینها سالانه بیش از ۸۰۰ میلیون کیلووات ساعت برق پاک تولید میکنند و انتشار کربن را ۶۵۰ هزار تن کاهش میدهند.
همزمان با ورود طرح کمربند و جاده به مرحله جدیدی از توسعه با کیفیت بالا، فلسفه «دو کوه» در خارج از کشور طنین فزایندهای پیدا میکند.
الماس چوکین، اقتصاددان برجسته قزاق، میگوید این مفهوم او را تحت تأثیر قرار داده است. او میگوید: «چین به رهبر انرژی خورشیدی و بادی تبدیل شده است و با چالشهای جهانی مانند تغییرات اقلیمی از طریق عمل، نه فقط حرف، مقابله میکند.»
تعهد چین به آیندهای سبز مشترک فراتر از آسیای مرکزی است. این کشور از توسعه کم کربن و ظرفیتسازی زیستمحیطی در بیش از ۱۰۰ کشور در حال توسعه، بهویژه کشورهای جزیرهای کوچک و کشورهای آفریقایی، حمایت کرده است.
چین از طریق پلتفرمهای چندجانبه مانند ابتکار همکاری اقلیمی جنوب-جنوب و مشارکت توسعه سبز کمربند و جاده، نه تنها فناوریها، بلکه مدلهای رشد و دانش فنی پایداری را نیز صادر میکند.
سهم چین در تنوع زیستی جهانی نیز به همان اندازه قابل توجه است. در سال ۲۰۲۲، چین میزبان پانزدهمین اجلاس کنوانسیون تنوع زیستی (COP15) بود و به میانجیگری در چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ-مونترال کمک کرد. مقامات سازمان ملل متحد خاطرنشان کردند که موفقیت این توافقنامه تا حد زیادی مدیون تأکید دیرینه چین بر رویکرد «کل جامعه» در مدیریت محیط زیست است.
الیاسون کاگانگا، محقق تانزانیایی که بر حفاظت از دریاچه ویکتوریا تمرکز دارد، گفت: «اندیشه تمدن زیستمحیطی رئیسجمهور شی جینپینگ از ارزش نظری بالایی برخوردار است و همچنین در عمل بسیار مؤثر بوده است. راهحلهای چین – بهویژه آنهایی که مردم محلی را توانمند میسازند – مزایای پایداری را برای کشورها و جوامع آفریقایی به ارمغان میآورند.»