به وبسایت اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین خوش آمدید

نباشد جدا مرز ایران و چین/ فزاید ز ما بر جهان آفرین

الهیه خیابان دربندی بعد از ملکوتی پلاک ۲۷

کارگروه سیاست و حکمرانی اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین

ماموریت و اهداف

  • تحلیل تعاملات سیاسی 100 ساله دو کشور
  • مطالعه ساختارهای حکمرانی دو کشور
  • بررسی چالش ها و فرصت های همکاری بین نهادهای دو کشور
  • تدوین برنامه مشترک تعاملات سیاسی تا 2050
  • سیاست پژوهشی در خدمت تسهیل روابط دو کشور

شی در واشنگتن؛ مذاکره بر سر هزینه‌های رقابت

سفر شی جین‌پینگ به آمریکا و دیدار او با دونالد ترامپ در سپتامبر ۲۰۲۶، آزمونی برای سنجش میزان دوام تفاهم‌هایی است که تاکنون از تشدید رقابت چین و آمریکا جلوگیری کرده‌اند. محورهای اصلی مذاکرات شامل تمدید آتش‌بس تعرفه‌ای، تجارت و زنجیره‌های تأمین، مواد معدنی حیاتی، تراشه‌های پیشرفته و مدیریت مخاطرات هوش مصنوعی خواهد بود؛ حوزه‌هایی که در آنها دو کشور، هم‌زمان با تداوم رقابت راهبردی، به توافق‌های محدود و قابل پیگیری نیاز دارند. در موضوع تایوان، فضای مصالحه محدودتر است و هرگونه تغییر در سیاست تسلیحاتی یا مواضع واشنگتن می‌تواند بر محاسبات امنیتی منطقه اثر بگذارد. این دیدار برای ایران نیز از آن جهت اهمیت دارد که احتمال پیوند یافتن برخی مطالبات آمریکا درباره ایران با اولویت‌های چین در موضوع تایوان می‌تواند بر نفت، مسیرهای پرداخت و اجرای تحریم‌ها اثرگذار باشد؛ هرچند وقوع چنین معامله‌ای تاکنون تأیید رسمی نشده است. بر این اساس، اهمیت اصلی این سفر نه در حل اختلافات ساختاری، بلکه در توان دو قدرت برای ایجاد ترتیباتی عملی جهت مدیریت هزینه‌های رقابت و کاهش نااطمینانی در ماه‌های آینده خواهد بود.

مشاهده مطلب »

از شنژن تا میدان نبرد: آیا چین می‌تواند زنجیره تأمین FPV را به مزیت تعیین‌کننده ارتش آزادی‌بخش تبدیل کند؟

جنگ اوکراین با برجسته‌کردن نقش پهپادهای دید اول شخص (FPV)، برخی مفروضات سنتی درباره رابطه میان هزینه، فناوری و برتری نظامی را به چالش کشیده است. این پژوهش با تمرکز بر ظرفیت صنعتی شنژن و دلتای رود مروارید، بررسی می‌کند که آیا چین می‌تواند مزیت تولیدی خود در حوزه پهپادهای کوچک و اجزای آن‌ها را به برتری رزمی پایدار تبدیل کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تراکم زنجیره تأمین، دسترسی به موتور، دوربین، باتری، کنترلر پرواز، تراشه و سایر قطعات، همراه با ظرفیت بالای مونتاژ و اصلاح سریع محصولات، چین را در موقعیتی ممتاز برای صنعتی‌کردن جنگ FPV قرار داده است. بااین‌حال، تولید انبوه به‌تنهایی تضمین‌کننده اثربخشی عملیاتی نیست. ارتش آزادی‌بخش خلق چین باید میان صنعت غیرمتمرکز و رقابتی شنژن و ساختار سلسله‌مراتبی و امنیت‌محور نظامی پیوند برقرار کند و هم‌زمان مسائل آموزش اپراتورها، جنگ الکترونیک، مدیریت فرکانس، تدارکات، شبکه فرماندهی و انتقال بازخورد میدان نبرد را حل کند. همچنین، یافته‌ها نشان می‌دهد که تجربه اوکراین تنها به‌صورت محدود و مشروط به سناریوی تایوان قابل انتقال است؛ زیرا محیط دریایی، فاصله عملیاتی، شرایط جوی و ضرورت اجرای عملیات مشترک، کاربرد FPV را محدود می‌کند. در نتیجه، مزیت تعیین‌کننده چین نه صرفاً در تعداد پهپادها، بلکه در سرعت یادگیری، سازگاری صنعتی و توان ادغام این سامانه‌ها با شبکه اطلاعاتی و عملیات مشترک نهفته است.

مشاهده مطلب »

سند امنیت ملی چین در عصر جدید

امنیت ملی در چین طی سال‌های اخیر از یک مفهوم سنتی و عمدتاً نظامی به چارچوبی جامع و چندبعدی تبدیل شده است که حوزه‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، فناورانه، سایبری، زیستی و زیست‌محیطی را در بر می‌گیرد. این رویکرد بر پیوند متقابل توسعه و امنیت، تقویت نظام حکمرانی امنیت، ارتقای توانمندی‌های مدیریت ریسک و نوسازی سازوکارهای امنیتی تأکید دارد. در این چارچوب، فناوری‌های نوظهور، امنیت داده، امنیت سایبری، امنیت زیستی و حفاظت از منافع ملی به مؤلفه‌های اصلی سیاست‌گذاری امنیتی چین تبدیل شده‌اند. این یادداشت با بررسی ابعاد مختلف نظام امنیت ملی چین، تلاش می‌کند منطق حاکم بر راهبرد امنیتی این کشور، شیوه تلفیق توسعه و امنیت و پیامدهای آن برای حکمرانی داخلی و نقش‌آفرینی چین در عرصه بین‌المللی را تبیین کند.

مشاهده مطلب »

بررسی سیاست‌های چین در حوزه صادرات تسلیحات

در حالی که تنش ها میان ایران و ایالات متحده آمریکا در حال افزایش است، بسیاری از کارشناسان از غیبت تسلیحات چینی در نیرویهای مسلح ایران انتقاد دارند. اما این انتقاد فاقد دقت نظر کافی است، چرا که به دو نکته اساسی توجه ندارد. نکته نخست عدم توجه به سیاست‌های امنیت بین‌الملل چین است که در ایران به درستی شناخته نشده و نکته دوم نقش آفرینی فعال ایالات متحده آمریکا در بازارهای تسلیحاتی است

مشاهده مطلب »

قدرتی که نمی‌شکند: «تاب‌آوری راهبردی» بازتعریف رهبری چین در جهان بی‌ثبات

در سال ۲۰۲۵، کاراکتر چینی «تاب‌آوری» (韧) به‌عنوان کاراکتر سال چین انتخاب شد؛ انتخابی که بیش از یک نماد زبانی، بیانگر رویکرد راهبردی پکن در مواجهه با پیچیدگی‌ها و عدم قطعیت‌های جهانی است.

مشاهده مطلب »

تین شیا، یک ایدئولوژی در پشت قدرت نرم چین در نظم نوین جهانی

شرایط پیچیده و متغیر امروز، مفهوم قدرت نرم را به یکی از ابزارهای کلیدی در رقابت‌های ژئوپلیتیکی و نظم‌سازی جهانی تبدیل کرده است. در این میان، چین به‌عنوان یک قدرت نوظهور، تلاش می‌کند با بهره‌گیری از میراث فلسفی و فرهنگی خود، الگویی جایگزین برای نظم بین‌المللی ارائه دهد. یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که در این راستا از سوی نظریه‌پردازان چینی مطرح شده، نظریه تیان‌شیا (همه زیر آسمان) است؛ مفهومی باستانی که ریشه در فلسفه کنفوسیوسی دارد و اکنون به‌عنوان یک ایدئولوژی پشت تلاش‌های چین برای نظم‌سازی فرهنگی و سیاسی در صحنه جهانی مطرح شده است.

مشاهده مطلب »

ابتکارات ترکیه چگونه بر روابط چین–ترکیه تأثیر می‌گذارد؟ تحلیلی بر کریدور میانی و سازمان کشورهای ترک

اوراسیا که از دیرباز به‌عنوان مرکز نظریه‌های ژئوپلیتیک شناخته شده، همواره بوم جغرافیایی تلاش برای تسلط جهانی بوده است. نظریه «هارتلند» مکیندر مدعی بود هر قدرتی که هسته مرکزی و محصور در خشکی این قاره را کنترل کند، در نهایت بر «جزیره جهانی» (اوراسیا و آفریقا) و در نتیجه بر جهان فرمان خواهد راند. اسپایکمن این تز را بازسازی کرد و استدلال نمود که قدرت تعیین‌کننده در «ریم‌لند» یعنی هلال حاشیه‌ای داخلیِ احاطه‌کننده هارتلند قرار دارد که هم به قدرت دریایی و هم به قدرت خشکی دسترسی دارد. شعار معروف او چنین است: «هرکس ریم‌لند را کنترل کند بر اوراسیا حکمرانی می‌کند و هرکس اوراسیا را حکمرانی کند، سرنوشت جهان را در دست دارد». در قرن بیستم، معماری راهبردی جنگ سرد اساساً با سیاست آمریکا در «مهار» اتحاد شوروی در همین ریم‌لند شکل گرفت.

مشاهده مطلب »

زنجیره‌ی جزایر اول و رقابت ژئوپلیتیکی چین و ایالات متحده

زنجیره‌ی جزایر اول در غرب اقیانوس آرام از جمله مواردی است که این پیوند میان جغرافیا و قدرت را به شکلی آشکارا به نمایش می‌گذارد. این زنجیره که از جنوب ژاپن آغاز می‌شود و با عبور از اوکیناوا، تایوان و فیلیپین تا دروازه‌های دریای چین جنوبی امتداد می‌یابد، از دهه‌های میانی قرن بیستم تاکنون در قلب راهبردهای بازدارندگی آمریکا و در کانون دغدغه‌های امنیتی چین قرار داشته است.

مشاهده مطلب »