لعیا حسینمردی؛ پژوهشگر اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین
رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، و رئیسجمهور چین، شی جینپینگ، توافق کردند که به تشدید متقابل جنگ تجاری میان دو کشور پایان دهند و از شدت یک رویارویی داغ که خطر درهمریختن اقتصاد جهانی را در پی داشت، بکاهند.
ترامپ و شی روز پنجشنبه در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا ـ اقیانوسیه در کره جنوبی، که در آن دو رهبر برای نخستین بار از سال ۲۰۱۹ رو در رو دیدار کردند، یک آتشبس تجاری یکساله را به امضا رساندند. اما در حالی که توافق ترامپ و شی فرصتی موقتی برای کسبوکارهایی فراهم آورد که از ماهها تبادل حملات تجاری دوطرفه دچار نگرانی شده بودند، این توافق تأثیر چندانی در رفع موانع تجاری موجود نداشت و بسیاری از نقاط اختلاف میان دو طرف را بیحل باقی گذاشت. نتیجه ظاهری این دیدار، توقفی موقت و عقبنشینی اندکی در جنگ تجاری خواهد بود.
هر دو طرف هنوز از سلاحهای تجاری خود دست نکشیدهاند، بلکه تنها توافق کردهاند که تا زمانی که هر دو جانب به توافقات پایبند باشند، از شلیک آنها خودداری کنند. بر اساس این توافق، چین پذیرفت که اعمال کنترلهای صادراتی برنامهریزیشده بر عناصر خاکی نادر را به تعویق اندازد، در حالی که ایالات متحده تهدید تعرفه ۱۰۰ درصدی بر کالاهای چینی را لغو خواهد کرد.
ترامپ اعلام کرد که همچنین تعرفه مرتبط با فنتانیل که ۲۰ درصد بود را به ۱۰ درصد کاهش خواهد داد، پس از آنکه شی پذیرفت «بهسختی تلاش کند» تا از جریان ورود این مواد مخدر مصنوعی جلوگیری کند.
ترامپ که دیدار ۹۰ دقیقهای خود با شی را «شگفتانگیز» خواند، گفت موضوع عناصر خاکی نادر در چارچوب این توافق «حلوفصل شده است»، و اظهار داشت که این توافق هر سال مورد بازنگری مجدد قرار خواهد گرفت.
رئیسجمهور شی خاطرنشان کرد که «تحت هدایت مشترک ما، روابط چین و ایالات متحده در کل باثبات باقی مانده است. چین و ایالات متحده باید شریک و دوست باشند. این همان چیزی است که تاریخ به ما آموخته و همان چیزی است که واقعیت به آن نیاز دارد. با توجه به شرایط ملی متفاوت ما، ما همیشه با یکدیگر نظر یکسانی نداریم و برای دو اقتصاد پیشرفته جهان طبیعی است که گاهی اصطکاکهایی داشته باشند. من و شما در سکان روابط چین و ایالات متحده قرار داریم. در مواجهه با بادها، امواج و چالشها، باید مسیر درست را حفظ کنیم، در چشمانداز پیچیده حرکت کنیم، و از حرکت باثبات کشتی عظیم روابط چین و ایالات متحده به جلو اطمینان حاصل کنیم. من آمادهام تا به همکاری با شما ادامه دهم تا پایهای محکم برای روابط چین و ایالات متحده بنا کنیم و فضایی مناسب برای توسعه هر دو کشور ایجاد کنیم».
شی تأکید کرد که «روند توسعه اقتصادی چین خوب است و در سهماهههای نخست سال جاری، اقتصاد چین ۵/۲ درصد افزایش یافته و تجارت واردات و صادرات کالا با سایر نقاط جهان ۴ درصد گسترش یافته است. این دستاورد با در نظر گرفتن دشواریهای داخلی و خارجی، آسان به دست نیامده است. اقتصاد چین مانند اقیانوسی پهناور است ــ بزرگ، مقاوم و امیدوارکننده. ما اعتماد و توانایی داریم که از میان همه نوع خطرات و چالشها عبور کنیم. در چهارمین نشست عمومی کمیته مرکزی بیستم حزب کمونیست چین، درباره توصیهها برای برنامه توسعه اقتصادی و اجتماعی در پنج سال آینده بحث و آن را تصویب کردند. در طول بیش از هفت دهه گذشته، ما نسل به نسل بر روی همان نقشه کلی کار کردهایم تا آن را به واقعیت بدل کنیم. ما قصد چالش یا جایگزینی هیچکس را نداریم. تمرکز ما همواره بر اداره درست امور خود چین، بهبود خودمان، و بهاشتراکگذاری فرصتهای توسعه با همه کشورهای جهان بوده است. و این راز مهم موفقیت ماست. چین اصلاحات را در همه زمینهها عمیقتر خواهد کرد، درهای خود را بیشتر خواهد گشود، و رشد اقتصادی با کیفیت بالاتری را ترویج خواهد داد، در حالی که به افزایش متناسب در خروجی اقتصادی دست مییابد، و توسعه انسانی همهجانبه و رفاه مشترک برای همه را پیش میبرد. این همچنین فضای همکاری میان چین و ایالات متحده را گسترش خواهد داد».
رئیسجمهور چین خاطرنشان کرد که «دو تیم گفتوگویی عمیق در مورد مسائل مهم اقتصادی و تجاری داشتهاند و به اجماعی برای حل مسائل گوناگون دست یافتهاند. آنها باید مراحل بعدی را هرچه زودتر تنظیم و نهایی کنند و اطمینان حاصل کنند که تفاهمهای مشترک بهطور مؤثر رعایت و اجرا شوند تا از طریق نتایج ملموس، اعتماد را در دو کشور و نیز در اقتصاد جهانی تزریق کنند. روابط اقتصادی و تجاری چین و ایالات متحده اخیراً فراز و نشیبهایی را تجربه کرده و این نیز به دو طرف بینشهایی داده است. رابطه تجاری باید همچنان بهعنوان لنگر و نیروی محرکه روابط چین و ایالات متحده عمل کند، نه مانعی یا نقطهای از اصطکاک. دو طرف باید دارای دید بلند باشند و منافع بلندمدت همکاری را درک کنند، و نباید در چرخه معیوب تلافی متقابل گرفتار شوند. دو تیم میتوانند گفتوگوهای خود را در روحیه برابری، احترام متقابل و منفعت متقابل ادامه دهند و بهطور پیوسته فهرست مشکلات را کوتاهتر و فهرست همکاریها را بلندتر کنند».
شی تأکید کرد که«گفتوگو بهتر از تقابل است. چین و ایالات متحده باید ارتباط خود را از طریق کانالهای گوناگون و در سطوح مختلف حفظ کنند تا درک متقابل را افزایش دهند. ظرفیت خوبی برای همکاری میان دو کشور در زمینه مبارزه با مهاجرت غیرقانونی و کلاهبرداریهای مخابراتی، مبارزه با پولشویی، هوش مصنوعی، و واکنش به بیماریهای واگیردار وجود دارد. نهادهای ذیصلاح باید گفتوگو و تبادلات را تقویت کنند و همکاریهای سودمند متقابل انجام دهند. چین و ایالات متحده باید همچنین در سکوهای منطقهای و بینالمللی درگیر تعاملات مثبت باشند. جهان امروز با مشکلات دشوار بسیاری روبهرو است. چین و ایالات متحده میتوانند بهطور مشترک مسئولیت خود را بهعنوان کشورهای بزرگ بر عهده گیرند و با یکدیگر کار کنند تا امور بزرگتر و ملموستری را برای خیر دو کشور و کل جهان به انجام برسانند».
چین میزبان اجلاس اپک در سال ۲۰۲۶ خواهد بود، و ایالات متحده میزبان اجلاس گروه بیست در سال آینده خواهد بود. دو طرف میتوانند یکدیگر را در ثمربخش ساختن هر دو اجلاس حمایت کنند تا رشد اقتصادی جهانی را ترویج دهند و حاکمیت اقتصادی جهانی را بهبود بخشند.
رئیسجمهور ترامپ گفت که «دیدار با رئیسجمهور شی افتخار بزرگی است. چین کشوری بزرگ است. رئیسجمهور شی رهبری بزرگ و محترم است و برای سالهای زیادی دوست خوب من بوده است. ما همیشه با یکدیگر روابط خوبی داشتهایم. ایالات متحده و چین همیشه رابطهای فوقالعاده داشتهاند و این رابطه حتی بهتر خواهد شد. ما کاری خواهیم کرد که هم چین و هم ایالات متحده بهتر شوند. چین بزرگترین شریک ایالات متحده است. با هم، دو کشور ما میتوانند کارهای بزرگی برای جهان انجام دهند و سالهای زیادی موفق باشند. چین میزبان اجلاس اپک ۲۰۲۶، و ایالات متحده میزبان اجلاس گروه بیست در سال آینده خواهد بود. ما انتظار داریم هر دو موفق باشند».
دو رئیسجمهور توافق کردند که همکاری را در زمینههای اقتصادی، تجاری، انرژی و سایر حوزهها تقویت کنند و مبادلات مردمبهمردم را تشویق نمایند و تعاملات خود را بهطور منظم حفظ کنند. رئیسجمهور ترامپ منتظر است که اوایل سال آینده به چین سفر کند، و از رئیسجمهور شی دعوت کرد تا سفری به ایالات متحده داشته باشد.