در نخستین روز این رویداد علمی، دکتر علیمحمد سابقی، رایزن فرهنگی سابق ایران در چین و برنده جایزه بینالمللی «ارکیده ۲۰۲۵»، با موضوع «ناسیونالیسم فرهنگی و بازتعریف هویت چینی» سخنرانی کرد.
در ادامه، دکتر مهدی رزمآهنگ، مدیر گروه اقتصاد بینالملل مرکز پژوهشهای مجلس، در سخنرانی خود با موضوع «تعمیق روابط ایران و چین در دستانداز اقتصاد سیاسی داخلی و دیوانسالاری محدودکننده»، به بررسی چالشها و ظرفیتهای موجود در توسعه روابط اقتصادی دو کشور پرداخت.
در بخش تجربهنگاری نیز دکتر جواد منصوری، سفیر سابق ایران در چین، با مرور تجربیات دوران تصدی سفارت، به تبیین نکات مهمی درباره مناسبات دوجانبه ایران و چین پرداخت.
در پایان نشستهای روز نخست، شرکتکنندگان در قالب پرسش و پاسخ و گفتوگوهای تعاملی به تبادل نظر پیرامون مباحث مطرحشده پرداختند. سومین مدرسه تابستانه چین طی دو هفته و در قالب نشستهای تخصصی به بررسی ابعاد گوناگون چین در سه حوزه سیاست و امنیت، اقتصاد و ژئواکونومیک، و فرهنگ و هویت خواهد پرداخت.
در دومین روز از مدرسه تابستانه چین دکتر حسینعلی درویشی متولی، سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در گوانجو در نشست تخصصی روز دوم موضوع اقتصاد سیاسی بینالملل از منظر چین را ارائه نمودند. ایشان تاکید کردند: کشور چین بعنوان یک سوپر پاور در دنیای امروز در بسیاری صحنههای جهانی و روابط بینالمللی حضور پر رنگی دارد ولی تنها کشور قدرتمندی است که از مولفههای نظامی و هژمونی استفاده نکرده و راهبردهایی را برای توسعه اقتصادی بکار گرفته است. از جمله آنها میتوان به کمربند و جاده برای توسعه اقتصادی و تجاری، تقویت نهادهای مالی، دلارزدایی و کاهش قدرت دلار و تسویه مالی با یوان، گسترش یوان دیجیتال و دور زدن وابستگی به دلار و راهبرد گردش دوگانه برای تقابل با جنگ تعرفهها اشاره کرد. به گفته وی چین معتقد به فضای همگرایی اقتصاد جهانی بوده و در بلوک تجاری آسهآن و آوراسیا با ۳۰ درصد جمعیت جهان و بیش از ۳۰ درصد تولید ناخالص جهانی، راهکارهایی چون کاهش تعرفه، استانداردسازی تجاری، تقویت زنجیره تأمین، افزایش تجارت الکترونیک و حمایت از مالکیت معنوی را دنبال میکند. ایشان در پایان با اشاره به انتقاد غرب درباره «تله بدهی» چین تصریح کردند که شواهد نشان میدهد سیاستهای اقتصادی چین عمدتاً مبتنی بر الگوی برد-برد بوده و این کشور در مسیر ایجاد نظم نوین جهانی حرکت میکند.
جناب آقای فرشاد عادل دبیرکل اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین در ارائه خود با عنوان جانمایی ایران در راهبرد ژئواکونومیک چین در بخش اول، سه سند راهبردی مهم چین مورد بررسی قرار دادند و راهبرد امنیت ملی چین در عصر جدید، سیاست چین در قبال کشورهای عربی و چشم اندازهای ترسیم شده در برنامه ساخت چین ۲۰۲۵ تشریح شد. در بخش دوم به مصادیقی از همکاری های برجسته چین با کشورهای منطقه مورد اشاره قرار گرفت و نتیجه گرفته شد که همکاری های ایران و چین به نسبت کشورهای منطقه در سطح مطلوبی قرار ندارد.
دکتر مجتبی خاجی، کارشناس حوزه نظامی چین، در نشست «همکاریهای نظامی چین با کشورهای منطقه و چشمانداز همکاری با ایران» به بررسی ابعاد همکاریهای نظامی و امنیتی چین با کشورهای منطقه پرداخته و به چالشها و محدودیتهای روابط نظامی ایران با چین اشاره کردند.
سومین روز مدرسه تابستانه چین با حضور دکتر محمدجواد ظریف وزیر اسبق امورخارجه، دکتر حسین قاهری رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین، دکتر امیر ذاکری عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت و دکتر حامد وفایی عضو هیات علمی دانشگاه تهران برگزار شد.
دکتر محمدجواد ظریف وزیر اسبق امورخارجه در نشست تخصصی موضوع نظم جهانی از منظر چین و جایگاه ایران را ارائه فرمودند.
در ادامه نشست تخصصی «آشنایی با سیستم بانکی چین» با حضور دکتر حسین قاهری، رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین برگزار شد. دکتر قاهری در این نشست با تأکید بر اینکه چین امروز بهعنوان یک قدرت فناورانه در عرصه بانکداری نوین مطرح است، بیان کردند: «نظام بانکی چین ستون فقرات اقتصاد این کشور بوده و با ساختاری شامل بانک مرکزی، بانکهای تجاری دولتی، بانکهای توسعه زیرساختی و بانکهای منطقهای و روستایی فعالیت میکند.» ایشان تحول اصلی نظام بانکی چین را در راهاندازی سامانه CIPS دانسته و افزودند: «چین با رفع نواقص سامانه سوئیفت، یک نظام مالی جامع و ایمن را طراحی کرده که در حال گسترش در سطح جهان است.» رئیس اندیشکده در پایان تأکید کردند: «ایران نیز باید با اصلاح نظام بانکی و حرکت به سمت تجارت الکترونیک و سیستمهای مالی هوشمند گام بردارد.»
دکتر حامد وفایی، استاد دانشگاه تهران در نشست علمی با موضوع «بحران در خاورمیانه و جانمایی ایران در سیاست خارجی چین» بیان کردند که سیاست خارجی چین براساس اسناد بالادستی بر دو اصل عملگرایی و واقعگرایی و با رویکرد چندجانبهگرایی استوار است. ایشان افزودند: چین چهار لایه در سیاست خارجی خود تعریف کرده است؛ در لایه نخست آمریکا، در لایه دوم روسیه، هند و ژاپن، در لایه سوم کشورهای پیرامونی و در لایه چهارم سایر کشورها قرار دارند. به گفته دکتر وفایی، در سالهای اخیر چین به دلایل مختلف، منطقه غرب آسیا را با ابتکار «یک کمربند، یک جاده» و ایده «سرنوشت مشترک» در کانون توجه خود قرار داده است. ایشان با اشاره به ظرفیتهای ایران همچون موقعیت ژئوپلیتیک، منابع انرژی و تسلط بر تنگه هرمز، تأکید کردند روابط راهبردی تهران–پکن نیازمند بازتعریف، اعتمادسازی و برنامهریزی مدون است.
همچنین در سومین روز مدرسه تابستانه چین، دکتر امیر ذاکری عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران و مدیر اندیشکده توسعه صادرات، به بررسی سیاستهای چین در قبال زنجیره ارزش جهانی (GVC) پرداخت.
ایشان ضمن مرور مفاهیم پایه، تحول سهمرحلهای نقش چین در اقتصاد جهانی و استراتژی «گردش دوگانه»، به نقش جدید این کشور در ارتقای جایگاه خود در زنجیرههای ارزش جهانی اشاره کردند.
علاوه بر این، در جمعبندی نیز درسهایی برای ایران مطرح کردند؛ از جمله ضرورت استفاده از الگوی دوگانه (بازار داخلی و صادرات)، همکاری توسعه صنعتی با چین فراتر از تأمین انرژی، و بهرهگیری از فرصتهای ناشی از تغییر نظم تجاری جهانی برای ارتقای حضور ایران در زنجیرههای ارزش.
محتوای این ارائه، ایران را به تدوین سیاست صنعتی مدون و همکاری راهبردی با اقتصادهای نوظهور فرا میخواند.
روز چهارم از مدرسه تابستانه چین با حضور دکتر مهدی خورسند کارشناس اقتصاد سیاسی و تحلیلگر مسائل چین و اوراسیا، دکتر داود کریمی پور عضو هیات علمی دانشگاه عالی دفاع ملی و دکتر محسن باقری رئیس اداره هماهنگی رسانه های داخلی وزارت امورخارجه برگزار شد.
دکتر مهدی خورسند کارشناس مسائل چین در نشست تخصصی موضوع جهان بینی توسعه چینی را ارائه فرمودند. ایشان تاکید کردند برای فهم دقیق این جهانبینی باید به اسناد بالادستی چین رجوع کرد؛ جایی که تمرکز ویژه بر توسعه اقتصادی و انتخاب راهبرد «سکوت مطلق همراه با رشد فزاینده و پلهای» به چشم میخورد.
دکتر داود کریمیپور، عضو هیأت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی، در نشست تخصصی موضوع نقش انرژی در سیاست خارجی چین را ارائه فرمودند. ایشان تأکید کردند سیاست خارجی چین کاملاً به تأمین امنیت انرژی وابسته است و این کشور با رویکردی متوازن، منعطف و چندجانبهگرایانه، همگرایی گستردهای با همسایگان و کشورهای نفتخیز ایجاد کرده است؛ موضوعی که در دیدارهای دیپلماتیک و حجم سرمایهگذاریها بهخوبی نمایان است.
دکتر محسن باقری، رئیس اداره هماهنگی رسانههای داخلی وزارت امور خارجه، در نشست تخصصی به موضوع «دیپلماسی عمومی ایران و چین» پرداختند. ایشان تأکید کردند برقراری روابط راهبردی پایدار میان دو کشور نیازمند دیپلماسی قدرتمند و شناخت دقیق از همه مؤلفههای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است. دکتر باقری افزودند توسعه دیپلماسی ایران و چین مستلزم تدوین تفکر راهبردی و هماهنگی چند نهاد ملی و حاکمیتی است.